HISTORIA KRYJĄCA SIĘ ZA WIDOWISKIEM
Historia Devdan: jak powstaje to widowisko
Podróż, która zbacza z utartego szlaku, skarbnica na klifie i pięć wysp w jej wnętrzu — to zabieg narracyjny, który zamienia Devdan w jedną podróż, a nie pięć aktów.
Zobacz terminy przedstawienia Devdan na GetYourGuide ↗Wycieczka, która zboczyła z planu
Devdan nie zaczyna się od tańca, lecz od sceny, którą rozpozna większość zwiedzających: przewodnik oprowadzający grupę turystów po Bali, chwilowo zbity z tropu przez stado psotnych małp. W zamieszaniu dwoje dzieci z grupy oddala się i wspina w stronę klifu, gdzie znajduje starą skrzynię ze skarbami. W środku leży kilka przedmiotów, z których każdy — jak głosi historia — jest kluczem do jednej z większych wysp indonezyjskiego archipelagu. To prosta konstrukcja, bliższa dziecięcej przygodzie niż eksponatowi muzealnemu, i na niej opiera się cała reszta widowiska.
Jedna wyspa, jeden obiekt
Każdy przedmiot, który dzieci wyciągają ze skrzyni, staje się bramą do innej części Indonezji. Zgodnie z oficjalnym opisem spektaklu, te rekwizyty przenoszą ich — i publiczność — kolejno na Bali, Jawę, Sumatrę, Kalimantan (Borneo) i Papuę, a każdemu z tych miejsc poświęcono osobną scenę. Zamiast prezentować pięć niepowiązanych ze sobą szkiców kulturowych jeden po drugim, Devdan wykorzystuje motyw poszukiwania skarbu, aby nadać wieczorowi jedną spójną linię narracyjną: dwoje ciekawskich dzieci odkrywa kawałek po kawałku, co tak naprawdę kryje ich własny kraj. To struktura zapożyczona bardziej z teatru przygodowego niż z formalnej prezentacji kultury i właśnie dlatego spektakl często określa się mianem dynamicznego, a nie podniosłego.
Dlaczego w ogóle rama narracyjna?
Pokaz kulturalny obejmujący pięć regionów mógłby z łatwością zamienić się w wykład. To właśnie rama w formie skarbca sprawia, że tak się nie dzieje: nadaje produkcji przeznaczonej dla wszystkich grup wiekowych, w dużej mierze opartej na obrazie, fabułę, którą zarówno ośmiolatek, jak i dziadek mogą śledzić bez napisów, a przy tym odzwierciedla coś autentycznego — ciekawość widza wobec tego, co kryje się poza pasem kurortów. Niezależnie od tego, czy świadomie rejestrujesz historię podczas oglądania, to właśnie ona sprawia, że spektakl odbierany jest jako jedna ciągła przygoda, a nie jako składanka tańców wykonywanych jeden po drugim, bez żadnej spójności. Rama daje też produkcji punkt powrotu: każdy akt kończy się przejściem dzieci do kolejnego eksponatu, zamiast zwykłego zakończenia i rozpoczęcia od nowa.
Urodzony na Bali, stworzony dla świata
Devdan w swoich materiałach promocyjnych określany jest zwykle jako produkcja stworzona na Bali na początku drugiej dekady XXI wieku, a za jej siłę napędową uznaje się indonezyjskiego reżysera i producenta Nyomana Regianę. Deklarowaną ambicją było ukazanie bogactwa kultury indonezyjskiej za pomocą nowoczesnej technologii teatralnej, a nie konwencjonalnego folkloru — bliżej mu do widowiska na wielką skalę niż do występu w świątyni. Dokładny rok powstania należy traktować orientacyjnie; szczegóły dotyczące obsady i inscenizacji to detale, które warto zweryfikować w aktualnych materiałach spektaklu, jeśli ma to dla Ciebie znaczenie.
Zespół aktorski wybrany z całego archipelagu
Materiały promocyjne samego spektaklu opisują obsadę liczącą ponad 60 wykonawców – tancerzy i akrobatów rekrutowanych z różnych zakątków Indonezji, a nie jedną trupę wyszkoloną w jednym regionalnym stylu. Ma to znaczenie dla opowiadanej historii: produkcja o kulturowej różnorodności Indonezji jest w założeniu wykonywana przez ludzi, którzy faktycznie tę różnorodność reprezentują, a nie przez uniwersalistów uczących się pięciu stylów od zera. To także wyjaśnia, dlaczego spektakl potrafi utrzymać pięć wizualnie odrębnych aktów w jeden wieczór, bez żadnego z nich nie sprawiając wrażenia rozwodnionej imitacji prawdziwej tradycji, z której czerpie.
Spektakl, który podbił świat
Poza swoją macierzystą sceną w Nusa Dua, materiały promocyjne Devdanu wskazują, że spektakl był również prezentowany międzynarodowo, na scenach w takich krajach jak Chiny, Korea Południowa, Stany Zjednoczone, części Europy oraz Australia. Tę historię tras koncertowych należy traktować jako deklarację samego producenta, a nie niezależnie zweryfikowany fakt – ale jest ona spójna z widowiskiem, które od początku zaprojektowano jako przenośny produkt teatralny, a nie stały lokalny rytuał przypisany na zawsze do jednej świątyni czy jednej wioski. Dla odwiedzającego ten kontekst stanowi użyteczną wskazówkę: oglądasz starannie wypolerowany produkt eksportowy, stworzony z myślą o międzynarodowej publiczności, a nie ceremonię istniejącą niezależnie od turystyki.